Dolandırıldım, Ne Yapmalıyım? İlk Saatlerde Atmanız Gereken Adımlar

Bir bağlantıya tıkladınız, bir telefona inandınız ya da bir alışveriş sitesine ödeme yaptınız ve sonra bir şeylerin yanlış gittiğini fark ettiniz. Şu anda büyük ihtimalle öfke, utanç ve çaresizlik bir arada hissediyorsunuz.

Önce şunu bilin: Dolandırıcılar son derece ikna edici yöntemler kullanır ve bu her yaştan, her meslekten insanın başına gelebilir. Şimdi önemli olan, sakin kalıp doğru adımları hızlıca atmak. Aşağıdaki sıralama, ilk saatlerde neye öncelik vermeniz gerektiğini gösterir.

1. Hemen bankanızı arayın

Kart bilgilerinizi paylaştıysanız, internet bankacılığı bilgilerinizi bir siteye girdiyseniz ya da para transferi yaptıysanız ilk işiniz bankanızı aramak olmalı. Zaman burada çok önemlidir.

• Bankanın numarasını kartınızın arkasından veya resmi uygulamasından alın; size mesajla veya e-postayla gönderilen numaraları kullanmayın.
• Durumu açıkça anlatın: ne zaman, hangi yöntemle, hangi bilgileri paylaştığınızı söyleyin.
• Kartınızın kullanıma kapatılmasını isteyin.
• Gerçekleşmiş işlemler için itiraz sürecinin nasıl işlediğini ve sizden hangi belgelerin istendiğini sorun.
• Görüşmenin tarihini, saatini ve size verilen bir başvuru numarası varsa not edin.

Para iadesi her durumda mümkün olmayabilir; sonuç işlemin türüne ve bankanın değerlendirmesine bağlıdır. Ancak ne kadar erken haber verirseniz, bankanın işlem yapma imkânı o kadar artar.

2. Şifrelerinizi değiştirin ve hesaplarınızı kilitleyin

Dolandırıcılar elde ettikleri bilgilerle başka hesaplarınıza da girmeye çalışabilir. Bu yüzden ikinci adım, hesaplarınızı güvenceye almaktır.

1. Önce e-posta hesabınızın şifresini değiştirin; çünkü diğer hesaplarınızın şifre sıfırlama bağlantıları buraya gelir.
2. Ardından internet bankacılığı, sosyal medya ve alışveriş hesaplarınızın şifrelerini değiştirin.
3. Paylaştığınız şifreyi başka yerlerde de kullanıyorsanız oralarda da değiştirin.
4. Mümkün olan her hesapta iki adımlı doğrulamayı açın.
5. Hesaplarınızda tanımadığınız oturumlar, cihazlar veya değişen iletişim bilgileri olup olmadığını kontrol edin.

Bir uygulama yüklemeniz istendiyse veya telefonunuza uzaktan erişim izni verdiyseniz, o uygulamayı kaldırın ve bankanızla bu konuyu özellikle paylaşın. Gerekirse cihazınız için bir uzmandan destek alın.

3. Kanıtları toplayın ve saklayın

Resmi başvuru yaparken ve bankayla yazışırken elinizdeki kanıtlar çok işinize yarar. Utanıp mesajları silmek en sık yapılan hatalardan biridir; lütfen hiçbir şeyi silmeyin.

• Dolandırıcıyla yapılan yazışmaların ekran görüntüleri (tarih ve saat görünecek şekilde)
• Arayan telefon numaraları ve arama kayıtları
• Kullanılan web sitesi adresi, sosyal medya hesabı adı veya profil bağlantısı
• Gelen e-postalar ve SMS'ler
• Dekontlar, ödeme onayları ve hesap hareketleri
• Para gönderdiyseniz alıcının adı ve hesap bilgileri

Olayın kısa bir zaman çizelgesini de yazın: Ne oldu, hangi sırayla oldu, kim ne dedi? Olay tazeyken yazmak, ileride detayları hatırlamanızı kolaylaştırır.

4. Resmi başvurunuzu yapın

Dolandırıcılık bir suçtur ve resmi makamlara bildirilmelidir. Başvuru, hem sizin haklarınızı korumak hem de aynı kişilerin başkalarını mağdur etmesini önlemek açısından önemlidir.

• Cumhuriyet Başsavcılığı: Suç duyurusunda bulunmak için bulunduğunuz yerdeki Cumhuriyet Başsavcılığı'na başvurabilirsiniz.
• Emniyet veya jandarma: En yakın karakola giderek de şikâyetinizi iletebilirsiniz. Emniyet Genel Müdürlüğü'nün resmi sitesi egm.gov.tr üzerinden güncel bilgilere ulaşabilirsiniz.
• USOM'a bildirim: Dolandırıcılıkta kullanılan sahte web sitelerini ve oltalama bağlantılarını Ulusal Siber Olaylara Müdahale Merkezi'ne (usom.gov.tr) bildirebilirsiniz. Bu bildirim, sitenin başkalarına zarar vermesinin önlenmesine katkı sağlar; ancak suç duyurusunun yerini tutmaz.

Başvuruya giderken topladığınız kanıtları ve kimliğinizi yanınıza alın. Bazı işlemler için e-Devlet kapısı turkiye.gov.tr üzerindeki hizmetlere de göz atabilirsiniz. Başvurunun nasıl yapılacağına dair güncel ve kesin bilgiyi ilgili kurumdan almanız en doğrusudur.

5. Platformlara bildirim yapın

Dolandırıcılık bir sosyal medya hesabı, ilan sitesi veya mesajlaşma uygulaması üzerinden yapıldıysa, ilgili platforma da şikâyette bulunun. Platformların yardım merkezlerinde sahte hesap ve dolandırıcılık bildirme seçenekleri bulunur. Güncel adımlar için platformun resmi yardım sayfasını takip edin.

Sosyal medya hesabınız ele geçirildiyse, platformun resmi kurtarma sayfasını kullanın. Örneğin Facebook için facebook.com/hacked, Instagram için help.instagram.com adreslerinden başlayabilirsiniz. Nihai karar her zaman platforma aittir.

Dikkat edilmesi gerekenler: İkinci dolandırıcılık tuzağı

Dolandırılan kişiler ne yazık ki kısa süre sonra ikinci bir tuzakla karşılaşabilir. Kendini "paranızı geri alacak" kişi, avukat, polis veya banka görevlisi olarak tanıtan biri sizinle iletişime geçebilir.

• Paranızı geri almak için sizden ön ödeme, "dosya masrafı" veya kart bilgisi isteyen kimseye güvenmeyin.
• Resmi kurumlar telefonda sizden şifre, doğrulama kodu ya da para transferi istemez.
• "Güvenli hesaba aktarın" diyen her talep dolandırıcılıktır.
• Gelen her aramayı, kurumun resmi numarasını kendiniz arayarak teyit edin.

Sık yapılan hatalar

• Utanç nedeniyle bankayı aramayı ertelemek
• Yazışmaları ve mesajları silmek
• Dolandırıcıyla pazarlık etmeye veya onu tehdit etmeye çalışmak
• Sadece kartı kapatıp şifreleri değiştirmeyi unutmak
• Resmi başvuru yapmadan "nasılsa bir şey çıkmaz" diye düşünmek

Özetle

Dolandırıldığınızı fark ettiğiniz anda sırasıyla şunları yapın: Bankanızı arayın ve kartınızı kapattırın, şifrelerinizi değiştirip iki adımlı doğrulamayı açın, tüm kanıtları saklayın ve Cumhuriyet Başsavcılığı'na veya emniyete başvurun; sahte siteleri USOM'a bildirin. Kendinizi suçlamayın. Hızlı ve doğru adımlar, zararı sınırlamanın en etkili yoludur.